ISSN: 1300-0292
İndekslendiği Dizinler: SCIENCE CITATION INDEX EXPANDED
CINAHL, Index Copernicus,
Chemical Abstracts (CA),
Excerpta Medica / EMBASE
Dil: Türkçe, İngilizce
İçerik: Orijinal Araştırma, Derleme, Editöre Mektup, Olgu Sunumu, Tıp Eğitimi, Tıbbi Kitap İncelemeleri
|
|
|
Biyolojik Yaşlanma Teorileri: Oksidatif Stresin Rolü
Dr. Çimen KARASUa
aFarmakoloji AD,Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, ANKARA
Yaşlanma, bir organizmada moleküler, hücresel, organ ve sistem düzeyinde ortaya çıkan karmaşık bir süreçtir. Darwin’e göre ölüm hızı evrimleşme kapasitesinin bir faktörü olarak ortaya çıkmakta, yaşam süresi sınırlandırılarak tasarlanmış organizmalar -aging-by-design-ın ana temasını oluşturmakta ve genetik olarak hayvanların ölüme programlanmış olduklarını öne süren kuramlar olmakla birlikte, yaşlanma teorileri en çok üzerinde durulduğu şekilde iki ana başlık altında toplanabilir: 1. “Hatalar” ile oluşan “tesadüfi” yaşlanma teorileri. 2. Üreme sağlığını arttırmak için seçilmiş genetik etkilerin toplamı ile indüklenen “programlanmış” yaşlanma teorileri. Yaşlanmada serbest radikal teorisi, ki yaşlanmada gerek hasar verici gerekse sinyal molekülleri olarak serbest radikallerin önemini vurgulamaktadır, ilk kez 1956’da Denham Harman tarafından öne sürülmüş ve önemli kanıtların ışığında en fazla destek gören teori olmuştur. Oksidatif stres penceresinden bakıldığında, yaşlanma teorileri birbirlerini dışlamamaktadırlar. Hücrelerin stres oluşturan koşullara adaptasyonlarının ortadan kalkması ve genomik stabilitenin bozulması yaşlanmanın önemli karakteristikleridir. Makromoleküllerde ortaya çıkan hasarlar hücrede geri dönüşümsüz bir şekilde yığıldıklarında, mitotik hücreler replikasyondan kaçınırlar ve kalıcı bir şekilde hücre siklusunu durdururlar (hücresel senesens) ya da hücrede ölüm programları (apoptoz) tetiklenir. Hücresel senesens aşırı proliferasyonu sınırlayarak in vivo tümör supresyon mekanizması olarak çalışmakla birlikte oldukça yeni bulgular, bu özellikten bağımsız olarak, nomal organizmal yaşlanmada fizyolojik süreçlere eşlik ettiğini göstermiştir. İleri yaşlarda senesent hücrelerin dokularda biriktiği ve bu hücrelerin içinde bulundukları ekstraselüler mikro çevreye adaptasyonlarının azalması gibi bazı karakteristiklerinin yaşlanma ve ilişki patolojilerde rol oynadıkları gösterilmiştir.Anahtar Kelimeler: Hücresel senesens; serbest radikal; oksidatif stres; evrim; DNATurkiye Klinikleri J Med Sci 2008;28(Suppl):S1-S11
|
|
|
|
|
